Okulary czy soczewki? Odwieczny dylemat, szczególnie jeżeli chodzi o soczewki, które mają równie wielu zwolenników, co przeciwników. Co jest lepsze? Dlaczego wielu ludzi obawia się noszenia soczewek?
Czytaj dalej Okulary czy soczewki kontaktowe? Co jest lepsze?
Dziś nikogo nie trzeba już przekonywać, że jakość powietrza w domu i w pracy ma bezpośredni wpływ na zdrowie. Najczęściej obwinia się za to smog, chociaż nie tylko on jest za to odpowiedzialny. Na jakość powietrza w zamkniętych pomieszczeniach wpływ ma także źle działająca wentylacja. Dlaczego warto zadbać o jej sprawne działanie? Jak wentylacja wpływa na jakość powietrza?
Sprawnie działająca wentylacja ma znaczenie nie tylko dla prawidłowego „funkcjonowania” budynku, ale też dla naszego zdrowia. Wszelkie problemy związane z obiegiem powietrza w domu lub w biurze mogą przyczyniać się np. do powstawania pleśni na ścianach, co nie jest bez znaczenia, jeżeli chodzi o zdrowie przebywających wewnątrz pomieszczeń osób.
Należy więc zastosować odpowiednie rozwiązania, które przyczynią się do lepszego obiegu powietrza w budynkach. Mogą to być nowoczesne systemy wentylacyjne, które zapewnią prawidłową cyrkulację i podniosą komfort życia w domu lub w pracy. Systemy wentylacyjne w znacznym stopniu wpływają na zdrowie, komfort i higienę pomieszczeń, warto więc zadbać o nie najlepiej jeszcze na etapie budowy. Dobór systemu zależy od wielkości budynku, liczby mieszkańców oraz sposobu użytkowania — w biurach o dużym natężeniu ruchu wymagania są bardziej restrykcyjne niż w małym mieszkaniu.
Czasami nieprawidłowe działanie wentylacji w domu czy w miejscu pracy może być trudne do wykrycia. Są jednak objawy widoczne i niewidoczne, które sugerują, że wewnątrz jest zły obieg powietrza. Ich rozpoznanie pozwala na szybką interwencję zanim dojdzie do trwałych uszkodzeń budynku lub pogorszenia stanu zdrowia domowników.
Wśród objawów fizycznych wymienia się:
Ponadto osoby przebywające w źle wentylowanych pomieszczeniach mogą odczuwać szereg problemów zdrowotnych:
Wpływ na jakość powietrza ma nie tylko wentylacja. Jest szereg zagrożeń, które mogą skutkować zanieczyszczeniem powietrza, także w domach i w biurach. Wiedza o nich pozwala świadomie ograniczyć ekspozycję i podjąć działania zapobiegawcze.
Wśród nich wymienia się głównie tlenek węgla, który może być śmiertelnie niebezpieczny. Powstaje on głównie w wyniku nieprawidłowego spalania paliw w piecach, kuchenkach gazowych czy kominkach. Jest bezwonny i bezbarwny, co sprawia że jego wykrycie bez specjalistycznych czujników jest niemożliwe. Nawet niewielkie stężenia — już od 50 ppm — mogą prowadzić do zatrucia objawiającego się mdłościami, zawrotami głowy i utratą przytomności. W ekstremalnych przypadkach ekspozycja kończy się zgonem, dlatego montaż czujnika tlenku węgla w każdym pomieszczeniu z urządzeniami spalającymi paliwo jest bezwzględnym wymogiem.
Oprócz tego powietrze zanieczyszcza nadmiar dwutlenku węgla, pary wodnej i niedobór tlenu. To może być związane np. z oddychaniem, gotowaniem, myciem, suszeniem prania czy kąpielą. Trudno więc tego uniknąć, ale rozwiązaniem jest właśnie sprawnie działająca wentylacja. Przeciętny dorosły człowiek wydycha około 200 ml CO₂ na minutę — w małym, niewentylowanym pokoju stężenie przekracza bezpieczne normy już po kilku godzinach. Podobnie wygląda sytuacja z wilgotnością — podczas snu dwie osoby uwalniają około 0,5–1 litra pary wodnej, co przy braku wymiany powietrza prowadzi do kondensacji na zimnych powierzchniach.
Ponadto pojawić może się też tlenek azotu, ale też niebezpieczne substancje chemiczne, które obecne są np. w meblach (formaldehydy z płyt wiórowych), w środkach czystości (lotne związki organiczne), farbach czy lakierach. Problemem jest także dym tytoniowy, który zawiera całą listę szkodliwych substancji — w tym benzen, amoniak czy rakotwórcze związki smoły — które w znaczny sposób obniżają jakość powietrza.
Do tej listy należy dodać jeszcze:
Poza sprawnie działającą wentylacją w domu lub w biurze niektórzy decydują się na zakup specjalnych urządzeń, które poprawią jakość powietrza. Wybór metody powinien być dostosowany do rodzaju zanieczyszczeń, wielkości pomieszczenia oraz budżetu.
Są to głównie oczyszczacze i odświeżacze z filtrami typu HEPA lub z jonizatorami. Nowoczesne modele radzą sobie z usuwaniem cząstek pyłu zawieszonego PM2.5 i PM10, alergenów oraz bakterii. Warto zwracać uwagę na moc urządzenia dostosowaną do powierzchni pomieszczenia oraz na koszty wymiany filtrów — te mogą stanowić znaczący wydatek w perspektywie rocznej.
Oprócz filtrów HEPA popularne są:
Przed zakupem warto sprawdzić certyfikaty potwierdzające skuteczność urządzenia, np. normy EN 1822 dla filtrów HEPA czy wyniki testów niezależnych laboratoriów. Niektóre oczyszczacze generują ozon jako produkt uboczny — w takim przypadku należy unikać ich stosowania w obecności dzieci i osób z chorobami układu oddechowego.
Nie brakuje też chętnych, którzy chcą zadbać o to, czym oddychają w sposób naturalny. W tym przypadku są to rośliny, które mają zdolność oczyszczania powietrza. Wśród nich wymienia się:
Badania NASA wykazały, że efekt oczyszczający roślin jest wymierny — aby znacząco poprawić jakość powietrza w mieszkaniu, potrzeba jednak minimum jednej rośliny doniczkowej o średnicy 15–20 cm na każde 9–10 m² powierzchni. Rośliny wymagają również odpowiedniej pielęgnacji — przesuszenie gleby lub nadmiar wody obniża ich zdolności filtracyjne, a pleśń rozwijająca się w zalewanych doniczkach może stać się dodatkowym źródłem zanieczyszczeń.
Połączenie regularnego wietrzenia pomieszczeń, sprawnej wentylacji mechanicznej, roślin doniczkowych oraz urządzeń wspomagających pozwala utrzymać optymalną jakość powietrza w zamkniętych przestrzeniach przez cały rok. Eksperci zalecają krótkie, ale intensywne przewietrzanie — otwarte na oścież okna przez 5–10 minut, 2–3 razy dziennie — zamiast długotrwałego uchylania, które prowadzi do wychłodzenia ścian i zwiększa ryzyko kondensacji pary wodnej. W biurach warto wprowadzić nawyk regularnego wietrzenia sal konferencyjnych po każdym spotkaniu, a w pomieszczeniach produkcyjnych stosować lokalne odciągi wyciągowe przy stanowiskach generujących emisje chemiczne.
Skąd bierze się obrzęk nóg? Co może być jego przyczyną i jak sobie z nim radzić?
Choroba ta polega na powstawaniu zakrzepów w obrębie kończyn, przede wszystkim właśnie kończyn dolnych. Jej pierwszym objawem jest gwałtowny skurcz mięśni, który w odróżnieniu od zwykłego nie ustępuje przy zginaniu stopy i naciskaniu na podeszwę, ale wręcz się nasila. Charakterystyczną cechą tego skurczu jest uporczywość — próby rozciągania czy masażu nie przynoszą ulgi, a dyskomfort narasta.
Obrzęk, jaki pojawia się przy zakrzepicy żył głębokich, występuje nagle, jest jednostronny, nie poddaje się uciskowi. Powstaje poniżej zakrzepu — najczęściej w okolicach kostki. Czasem obejmuje całe podudzie lub udo. Niekiedy obrzękowi towarzyszy zaczerwienienie, nadmierne ucieplenie i tkliwość przy dotyku. Możliwe jest także pojawienie się widocznego nabrzmienia żył powierzchownych oraz uczucie napięcia skóry w obrzękniętym miejscu.
Objawy te są skutkiem stanu zapalnego naczynia i zwiększonego przepływu krwi w naczyniach włosowatych. W niektórych przypadkach pojawia się stan podgorączkowy, a nawet gorączka osiągająca 38–39°C. Powikłaniem w tej chorobie mogą być zatory w tętnicy płucnej spowodowane przez kawałki skrzepliny z kończyn dolnych, które oderwawszy się, docierają do krążenia płucnego. Zagrożenie to rośnie szczególnie przy zakrzepach obejmujących uda i miednicę.
Najbardziej zagrożone chorobą są osoby po czterdziestce prowadzące mało aktywny tryb życia oraz kobiety przyjmujące doustne środki hormonalne. Do grupy ryzyka należą również pacjenci po przebytych zabiegach chirurgicznych, osoby z nadwagą, palaczy oraz ci, którzy często odbywają długie podróże samolotem lub samochodem bez możliwości ruchu kończynami.
Inną przyczyną opuchlizny nóg może być przewlekła niewydolność żylna. Choroba ta polega na tym, że krew zalega w żyłach, przez co są one rozciągane, a ich prawidłowa praca staje się utrudniona. Zastawki znajdujące się wewnątrz żył przestają sprawnie zamykać się, co prowadzi do cofania się krwi i narastania ciśnienia w naczyniach. To nadciśnienie żylne wymusza przenikanie płynu do tkanek międzykomórkowych, wywołując obrzęk.
Do objawów należy ból nóg, uczucie ich ciężkości nasilające się w godzinach wieczornych, brązowe zabarwienie skóry lub jej owrzodzenie, a często także żylakowate poszerzenie żył. Co do samej opuchlizny, to obrzęki są przewlekłe i mogą być jednostronne lub symetryczne. Charakterystyczne jest to, że opuchlizna zmniejsza się po odpoczynku z uniesieniem nóg i nasila po długotrwałym staniu lub siedzeniu. Skóra w obrzękniętych miejscach staje się cieńsza, bardziej wrażliwa na urazy i wolniej się goi.
Pacjenci często opisują uczucie pełności, swędzenie skóry oraz nocne skurcze łydek. W zaawansowanych przypadkach dochodzi do zmian troficznych — owrzodzeń trudno poddających się leczeniu, wymagających specjalistycznej opieki flebologicznej.
Inaczej nazywany słoniowacizną, jest to obrzęk tkanek spowodowany zastojem limfy. Może on być skutkiem wady wrodzonej — niedorozwoju naczyń limfatycznych — albo nabytego uszkodzenia naczyń chłonnych, na przykład po urazie, infekcji, leczeniu onkologicznym czy zabiegu operacyjnym z usunięciem węzłów chłonnych. Układ limfatyczny, odpowiedzialny za odprowadzanie nadmiaru płynu tkankowego, nie radzi sobie z jego transportem, co prowadzi do kumulacji białek i płynu w tkankach.
Choroba rozwija się stopniowo, w miarę jak przeciążają się naczynia limfatyczne. Początkowo obrzęk jest miękki, ustępuje po podniesieniu nogi i odpoczynku. Z czasem jednak przybiera charakter przewlekły — tkanki włókniejąstają się sztywne, a opuchlizna nie zmniejsza się nawet po długim odpoczynku. Kiedy osiąga zaawansowaną formę, jego objawami oprócz ogromnej i stale powiększającej się opuchlizny stają się stwardniała skóra, wybrzuszenia, grudkowate narośla, uczucie ciężkości, problemy z poruszaniem kończyną, czasem też ból wywołany napięciem tkanek. W zaawansowanym stadium choroba ta może prowadzić nawet do konieczności amputacji kończyn z powodu zakażeń bakteryjnych, owrzodzeń lub niewydolności krążenia miejscowego.
Nieleczona słoniowacizna powoduje też zaburzenia psychologiczne związane z wyglądem kończyny oraz ograniczeniami w codziennym funkcjonowaniu.
Jak wynika z tego, co tu napisaliśmy, opuchlizna nóg nie jest chorobą samą w sobie, ale występuje jako objaw różnych chorób. By sobie z nią poradzić, decydujące jest zatem leczenie tej konkretnej choroby, która jest jej źródłem. Bez odpowiedniej diagnozy i terapii pierwotnej przyczyny wszelkie działania łagodzące będą miały charakter jedynie objawowy.
Można jednak podjąć pewne środki, żeby złagodzić opuchliznę. Należy siedzieć z nogami wspartymi na stołeczku lub poduszce na wysokości bioder — taka pozycja ułatwia odpływ krwi żylnej i limfy z kończyn dolnych. Skuteczne jest również układanie się na wznak z nogami uniesionymi powyżej poziomu serca przez co najmniej 15–20 minut kilka razy dziennie.
Powinno się też ograniczyć spożycie soli, która zatrzymuje wodę w organizmie i potęguje obrzęk. Zaleca się spożywanie nieprzekraczające 5 gramów soli dziennie. Przydatne jest również zwiększenie aktywności fizycznej — spacery, pływanie czy łagodne ćwiczenia usprawniające przepływ limfy pomagają zmniejszyć zastój płynów.
Pewne efekty może też przynieść przyjmowanie leków moczopędnych, ale nie należy tego robić bez uprzedniej konsultacji z lekarzem. Samowolne stosowanie diuretyków może prowadzić do zaburzeń elektrolitowych, odwodnienia i pogorszenia stanu naczyń. W przypadku przewlekłej niewydolności żylnej pomocne są pończochy lub rajstopy uciskowe dobrane do stopnia nasilenia objawów. Przy obrzęku limfatycznym stosuje się techniki drenażu limfatycznego wykonywane przez specjalistów.
Warto także wdrożyć dietę bogatą w produkty wspierające odporność i regenerację naczyń — warzywa, owoce bogate w witaminę C, siemię lniane oraz odpowiednią ilość białka. Nawodnienie organizmu — picie około 2 litrów płynów dziennie — wspiera prawidłowy metabolizm i odprowadzanie toksyn. Jeśli obrzęk utrzymuje się mimo zastosowanych środków lub narasta, koniecznie należy zgłosić się do lekarza w celu przeprowadzenia diagnostyki.
Nerwica lękowa to jedno z zaburzeń psychicznych, które dotyka bardzo wielu osób. Mówi się nawet, że obok depresji stanowi jeden z najczęściej występujących problemów społecznych. Schorzenie to niestety ma wiele negatywnych objawów, które mogą znacząco utrudnić codzienne funkcjonowanie. Co warto wiedzieć o nerwicy lękowej? W jaki sposób się objawia i jakie są jej przyczyny? Jak leczyć nerwicę?
Nerwica lękowa to powszechnie używana nazwa określająca zespół lęku uogólnionego. Klasyfikowana jest ona jako choroba przewlekła, powodująca nieustanny strach, którego nie da się jednoznacznie opisać. Jest to zaburzenie emocjonalne, powodujące natrętne myśli i wywołujące także objawy psychosomatyczne w tym problemy zdrowotne całego ciała.
Osoby cierpiące na nerwice nie kontrolują swojego strachu, który dodatkowo wywołuje też sprzężenie zwrotne, to znaczy, że lęk powoduje konkretne objawy psychosomatyczne, które dodatkowo napędzają lęk. Niestety z takimi zaburzeniami zmaga się bardzo wiele osób, mówi się nawet o chorobie cywilizacyjnej – na całe szczęście, od jakiegoś czasu sprawa jest mocno nagłaśniana, a sama przypadłość nie stanowi już tematu tabu. Wiedza o mechanizmach tej choroby stale się poszerza, co pozwala na skuteczniejsze rozpoznawanie oraz dobieranie odpowiednich form wsparcia.
Objawy nerwicy lękowej będą zależały przede wszystkim od danej osoby i jej stanu psychicznego. Strach może pojawiać się nagle i nieprzewidzianie, a także trwać dłuższy czas. To, co dominuje u takich osób, to sposób myślenia – natrętne myśli, które generują niepokój i strach, których nie da się w pełni określić i które mogą doprowadzić nawet do skrajnych sytuacji, jak atak paniki.
Może to powodować wpadanie w niekontrolowany nagły płacz, ale też i dostawać drgawek, albo stawać się agresywnym (w tym przejawiać autoagresję). Do tego dochodzić może głęboki smutek, problemy z koncentracją, czy niepewność. Charakterystyczna jest też zmienność nastrojów, rozdrażnienie, ciągła irytacja oraz apatia i niemożność przeżywania przyjemności. Osoby dotknięte tym zaburzeniem często zgłaszają utratę motywacji do codziennych aktywności oraz poczucie wyobcowania w relacjach z innymi ludźmi.
Choć nerwica jest zaburzeniem psychicznym, jej objawy mogą także uwidocznić się cieleśnie. Osoby dotknięte chorobą mogą doświadczać uczucia kołatania serca, spłyconego oddechu, niedowładów, problemów z mówieniem, widzeniem, a nawet doświadczać ataków padaczki. Dochodzą tutaj także bóle o zróżnicowanej lokalizacji – głowy, brzucha, mięśni, serca i innych (tak zwane nerwobóle).
Częstym objawem jest także bezsenność, zawroty głowy, a w przypadku kobiet, nieregularne miesiączki. Może dochodzić też do zgrzytania zębów, uczucia duszności, uścisku w gardle czy nasilonych dolegliwości żołądkowych. Obserwuje się również drżenie rąk, nadmierne pocenie się oraz wahania wagi ciała wynikające ze zmian apetytu – od kompulsywnego objadania się po całkowitą utratę łaknienia.
W przypadku nerwicy lękowej nie da się jednoznacznie określić, co jest ich przyczyną. Czynników takich jest wiele i ich wpływ będzie zależał od danej osoby i warunków, w jakich następują. Mówi się między innymi o czynnikach biologicznych – nieprawidłowym wytwarzaniu hormonów w mózgu, czyli serotoniny i noradrenaliny.
Zaburzenia w układzie nerwowym dotyczą również dysregulacji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, co wpływa na produkcję kortyzolu – hormonu odpowiadającego za reakcję organizmu na stres. Genetyczna predyspozycja również odgrywa pewną rolę – jeśli w rodzinie występowały zaburzenia lękowe, ryzyko ich pojawienia się u potomków wzrasta. Dodatkowo wpływ mogą mieć dysfunkcje tarczycy oraz niedobory witamin z grupy B, magnezu czy kwasów omega-3, które uczestniczą w procesach regulacji nastroju.
Obok fizycznych czynników, są też kwestie psychologiczne, związane z życiem pacjenta. Wpływ na rozwój zaburzenia lękowego może mieć między innymi brak poczucia bezpieczeństwa, konflikty emocjonalne, stres (praca, choroba), trudne sytuacje życiowe (bieda, niemożność adaptacji w środowisku) i traumy (śmierć bliskich, przemoc domowa).
Wiele z nich kształtuje się już w dzieciństwie – brak opieki rodzicielskiej, brak emocjonalnej więzi i wsparcia, niemożność spełnienia oczekiwań innych, destrukcyjne środowisko, w którym się wychowywało – wszystko może mieć odbicie w przyszłości. Doświadczenia takie jak zaniedbanie emocjonalne, nadmiernie krytyczne podejście opiekunów czy niestabilność w relacjach rodzinnych tworzą schemat myślenia oparty na lęku i braku pewności siebie, co predysponuje do rozwoju zaburzeń lękowych w życiu dorosłym.
W przypadku nerwicy lękowej stosuje się dwa podstawowe działania lecznicze – psychoterapię oraz farmakoterapię. Warto przy tym pamiętać, że zażywanie leków ma wpływ tylko na objawy i służy jedynie ułatwieniu w codziennym funkcjonowaniu pacjenta. Branie tabletek nie wyleczy przyczyn i dlatego bardzo istotną kwestią jest psychoterapia, która pozwoli na dotarcie osoby chorej do źródła jej lęków oraz wypracowania odpowiednich zachowań i reakcji umożliwiających wyleczenie.
Konieczne jest więc przestrojenie całego mózgu i sposobu myślenia, co wymaga rzecz jasna czasu, dlatego istotne jest, by znaleźć odpowiednią pomoc psychologiczną i terapeutę, któremu się zaufa. Najskuteczniejsze podejścia obejmują terapię poznawczo-behawioralną (CBT), terapię psychodynamiczną oraz techniki uważności i relaksacji. Stosowanie farmakologii jest ostatecznością i wybiera się ją w momencie, gdy lęki są tak nasilone, że osoba z tym zaburzeniem nie jest w stanie normalnie funkcjonować. Preparaty z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) lub benzodiazepin powinny być stosowane wyłącznie pod kontrolą lekarza psychiatry i w połączeniu z regularną terapią psychologiczną.
Najczęściej depresja jednego członka rodziny ma wpływ na pozostałe relacje, stosunki w domu. Co więcej, aby pomóc osobie chorej na te zaburzenia psychiczne, nie wystarczą dobre chęci, a nawet wiedza zaczerpnięta w internecie. Jak się wtedy zachować?
Depresja to problem całej rodziny, często trzeba szukać pomocy na zewnątrz (rodzinarodzinie.pl), u psychiatry i psychoterapeuty. I choć terapia indywidualna zwykle jest podstawą leczenia, to jeśli przyczyną problemu są dysfunkcje w rodzinie, konieczna będzie także terapia grupowa. Co to oznacza?
Przyczyn pojawienia się tego zaburzenia jest wiele, najczęściej dzieli się je na biologiczne, chorobowe i psychologiczne. My chcielibyśmy zwrócić ci uwagę na te ostatnie, ponieważ wśród nich pojawiają się takie powody jak słowne lub fizyczne znęcanie się, stosowanie metod wychowawczych polegających na zawstydzaniu dziecka, częste kłótnie w domu, faworyzowanie innych członków rodziny lub stawianie zbyt dużych wymagań.
Wtedy konieczne jest uświadomienie sobie błędnych zachowań przez wszystkich, aby nie powielać tych błędów w przyszłości, nie doprowadzić do nawrotu choroby.
Wiesz już, że w przypadku depresji, pomocy trzeba szukać u lekarzy specjalistów. Najpierw należałoby jednak zwrócić uwagę na objawy, zachowania, które mogą być niepokojące. A to niestety, nawet wśród bliskich, nie jest takie proste, ponieważ wśród natłoku obowiązków trudno jest zauważyć, że dziecko nieustannie chodzi apatyczne, a permanentne zmęczenie mamy przeradza się w coś znacznie poważniejszego. Z tego względu należy wiedzieć, jakie są objawy depresji.
To trwający w dłuższym czasie stan obniżenia nastroju, utrata zainteresowań, zdolności odczuwania przyjemności z rzeczy, które wcześniej sprawiały dużo radości. To może być także nieustanne zmęczenie, niska samoocena, pesymistyczne myśli, a także problemy ze snem i brak lub nadmierny apetyt. Natomiast powracające myśli samobójcze są już ostatecznym sygnałem, że czas rozpocząć leczenie. Co ciekawe, depresja daje również fizyczne objawy, takie jak migreny, bezsenność, spadek lub wzrost wagi, a także nieustanna senność.
Pierwszym zadaniem rodziny jest zwrócenie uwagi na powyższe objawy lub nie lekceważenie, gdy jeden z jej członków skarży się na ciągły brak humoru, przejawia pesymistyczne podejście do życia. Oczywiście, jeśli ten stan trwa kilka dni, zapewne jest spowodowany chwilową, gorszą sytuacją. Lecz gdy się przeciąga, zwykle problem jest dużo poważniejszy.
W takiej sytuacji trzeba okazać wsparcie i zrozumienie, natomiast najgorsze, co można zrobić, to mówić, żeby osoba z depresją „ogarnęła się” lub „wzięła się w garść” – uwierz nam, sama nie jest w stanie tego zrobić, ponieważ pogrąża się w smutku, uczuciu beznadziejności, niemocy.
Często stanie z boku, lecz w ciągłej gotowości do dodania otuchy jest o wiele ważniejsze w procesie leczenia, niż takie próby motywacyjne, które tylko pogarszają sytuację. Podsumowując, najważniejszą rolą rodziny w leczeniu depresji, oprócz zachęcania do podjęcia terapii lub czynnego brania w niej udziału, jest okazanie bliskości, empatii i cierpliwości. Wydaje się, że to niewiele, jednak tego najbardziej potrzebuje osoba chora.
Choroby przewlekłe nie wykluczają zajścia w ciążę ani urodzenia zdrowego dziecka. Jeśli planujesz ciążę, a masz cukrzycę, nadciśnienie czy niedoczynność tarczycy, powinnaś od razu poinformować o tym swojego lekarza. Dobierze on wtedy leki tak, aby nie wpływały na prawidłowy rozwój dziecka oraz ustali ich odpowiednie dawki. Sprawdź, o czym warto pamiętać, planując ciążę przy schorzeniach wymagających stałego leczenia.
Cukrzyca wymaga od przyszłej mamy dużej ostrożności i systematycznego mierzenia poziomu glukozy. Kontrola glikemii powinna rozpocząć się jeszcze przed poczęciem i trwać przez całą ciążę. Hiperglikemia może doprowadzić do poronienia, a także wywołać wady wrodzone u płodu — nieprawidłowości w budowie serca, wodogłowie czy rozszczep kręgosłupa.
Jeśli chorujesz na cukrzycę, musisz wiedzieć, że jedynym bezpiecznym lekiem przeciwcukrzycowym podczas ciąży jest insulina. Doustne preparaty hipoglikemizujące nie są zalecane ze względu na potencjalne ryzyko dla dziecka. W tym okresie warto rozważyć stosowanie osobistej pompy insulinowej, która umożliwia precyzyjne dawkowanie i stałe monitorowanie stężenia cukru we krwi.
Pamiętaj, że podczas ciąży zapotrzebowanie na insulinę może się zmieniać — zwłaszcza w drugim i trzecim trymestrze, gdy organizm staje się bardziej oporny na działanie hormonu. Regularne konsultacje z diabetologiem oraz dostosowywanie dawek do bieżących pomiarów glikemii to podstawa bezpiecznej ciąży przy cukrzycy.
Niedoczynność tarczycy, jeśli jest odpowiednio leczona, nie powinna stanowić zagrożenia dla rozwoju dziecka. Jednak wszelkie zaburzenia w pracy tego gruczołu wymagają szczególnej uwagi, ponieważ mogą zwiększać ryzyko przedwczesnego porodu, poronienia, a nawet wpływać na rozwój mózgu płodu.
Jeśli kiedykolwiek występowały u ciebie problemy z tarczycą, przed planowaną ciążą powinnaś zgłosić się do endokrynologa, który zbada gruczoł, oceni jego stan za pomocą badań hormonalnych (TSH, fT4, fT3) oraz ultrasonografii. To szczególnie ważne, ponieważ zapotrzebowanie na hormony tarczycy wzrasta już w pierwszych tygodniach ciąży — często konieczne jest zwiększenie dawki lewotyroksyny, którą przyjmujesz na co dzień.
W czasie ciąży zaleca się częstsze kontrole poziomu TSH — zazwyczaj co 4–6 tygodni w pierwszym trymestrze, a następnie co 8–10 tygodni. Odpowiednie leczenie nie tylko chroni zdrowie matki, ale także zapewnia prawidłowy rozwój układu nerwowego dziecka, którego tarczyca zaczyna produkować własne hormony dopiero około 10.–12. tygodnia ciąży.
Przewlekłe nadciśnienie tętnicze może być groźne zarówno dla dziecka, jak i dla przyszłej mamy. Kluczowe jest dobranie leków skutecznie obniżających ciśnienie, a przy tym bezpiecznych dla płodu. Nie wszystkie preparaty stosowane przed ciążą nadają się do kontynuowania — niektóre (np. inhibitory ACE, sartany) wykazują działanie teratogenne i muszą zostać zastąpione przez bezpieczniejsze alternatywy, takie jak metyldopa, labetalol czy nifedypina.
Co ważne, inne zasady doboru leków obowiązują w pierwszych tygodniach ciąży, gdy kształtują się narządy wewnętrzne płodu, a inne po zakończeniu organogenezy. Lekarz prowadzący musi brać pod uwagę zarówno skuteczność terapii, jak i wpływ substancji czynnej na różnych etapach rozwoju dziecka.
Jeżeli chorujesz na przewlekłe nadciśnienie, powinnaś regularnie zgłaszać się na kontrole, ponieważ wszelkie wahania wartości ciśnienia mogą doprowadzić do odklejenia łożyska, niewydolności serca i nerek u matki, ograniczenia wzrostu płodu, a w skrajnych przypadkach — obumarcia dziecka. Pomiar ciśnienia w domu, prowadzenie dzienniczka wartości oraz współpraca z kardiologiem lub internistą to niezbędne elementy bezpiecznej ciąży przy nadciśnieniu.
Alergia podczas ciąży może stać się bardziej uciążliwa z uwagi na zmiany hormonalne i odpornościowe zachodzące w organizmie kobiety. Niektóre kobiety obserwują nasilenie objawów — intensywniejszy nieżyt nosa, wysypki skórne czy duszności — podczas gdy u innych dolegliwości łagodnieją.
Jeśli objawy alergii nasilą się w ciąży, należy podjąć natychmiastowe leczenie, w przeciwnym razie mogą negatywnie wpłynąć na jakość snu, samopoczucie, a tym samym pośrednio na rozwój dziecka. Przewlekły brak tlenu związany z zablokowanym nosem czy silny stres organizmu wywołany reakcją alergiczną nie pozostają bez znaczenia dla zdrowia płodu.
Jeśli przyjmujesz leki antyalergiczne, koniecznie zgłoś się do lekarza przed poczęciem lub w chwili potwierdzenia ciąży. Specjalista dobierze bezpieczne preparaty — najczęściej stosuje się leki antyhistaminowe drugiej generacji (np. cetyryzynę, loratadynę), które nie przenikają przez barierę krew-mózg i są uważane za względnie bezpieczne. Lekarz może również zaproponować modyfikację diety eliminacyjnej, która zmniejszy ekspozycję na alergeny pokarmowe.
Warto pamiętać, że całkowite unikanie leczenia alergii ze strachu przed farmakoterapią może przynieść więcej szkody niż korzyści. Niewydolność oddechowa matki, chroniczny stan zapalny czy silny świąd skóry wpływają na jakość życia i mogą zaburzać prawidłowy przebieg ciąży.
Epilepsja nie wyklucza bezpiecznej ciąży i urodzenia zdrowego dziecka — pod warunkiem odpowiedniego planowania i ścisłej współpracy z neurologiem. Kluczowe jest zgłoszenie się do lekarza jeszcze przed poczęciem, aby przeprowadzić ocenę dotychczasowego leczenia i wprowadzić ewentualne zmiany w terapii.
Niektóre leki przeciwpadaczkowe (np. walproinian sodu) wykazują znaczące działanie teratogenne i zwiększają ryzyko wad cewy nerwowej u płodu. Lekarz może zalecić przejście na mniej ryzykowny preparat, najczęściej w monoterapii (jeden lek zamiast kilku), co zmniejsza ekspozycję dziecka na wieloczynnikowe działanie farmakologiczne. Warto również uzupełniać kwas foliowy w wysokich dawkach — zazwyczaj 4–5 mg dziennie — co dodatkowo zabezpiecza prawidłowy rozwój układu nerwowego płodu.
Jeśli będziesz regularnie przyjmować przepisane leki, chodzić na kontrole i stosować się do zaleceń neurologa, padaczka nie powinna w istotny sposób wpłynąć na zdrowie twojego dziecka. Odstawienie leków lub ich nieregularne przyjmowanie może spowodować nasilenie napadów, co z kolei zwiększa ryzyko urazu brzucha i niedotlenienia płodu w wyniku drgawek.
Regularne konsultacje neurologiczne, monitorowanie stężenia leku we krwi oraz dostosowywanie dawek do zmieniającego się metabolizmu w czasie ciąży to nieodzowne elementy bezpiecznej opieki nad przyszłą mamą z epilepsją.
Ciąża przy chorobach przewlekłych może być wyzwaniem, jednak utrzymywanie bliskiego kontaktu z lekarzem prowadzącym, przyjmowanie odpowiednio dobranych leków oraz przestrzeganie zaleceń specjalistów zwiększa prawdopodobieństwo urodzenia zdrowego dziecka. O czym warto jeszcze pamiętać, chorując przewlekle i planując ciążę? Czekamy na twoje sugestie w komentarzu pod artykułem.
Ból głowy to u wielu osób powód do niepokoju, często jednak niesłusznie. Bywa, że odpowiedzialne za niego są zmiany pogody, przeciążenia kręgosłupa, choroby zatok, a czasem nawet poważne problemy neurologiczne. Różne są jednak rodzaje bólu głowy, nie wszystkie muszą być niepokojące. Dlaczego boli głowa i co to może oznaczać?
Rodzaje bólu głowy zazwyczaj różnicuje się pod względem ich lokalizacji. Mówi się więc o bólu z tyłu głowy, z prawej lub lewej strony, w skroniach i z przodu. Pierwszy rodzaj bólu ma miejsce u podstawy czaszki. Przyczyn takiego stanu może być wiele. Bywa, że są to przeciążenia kręgosłupa, występujące nadciśnienie lub określony typ migreny. Jeśli natomiast głowa boli z prawej lub lewej strony, wtedy najczęściej mówi się o klasterowym bólu lub migrenie. Niektóre przeciążenia barków również mogą tak się objawiać.
Jeśli ból pojawia się w okolicach skroni, wówczas najczęściej jest to migrena lub napięciowy ból głowy. Tak też objawiać się mogą zakażenia bakteryjne, wirusowe, guzy, mózgu, urazy szyi oraz głowy. Jeśli natomiast ból występuje z przodu w okolicach czoła, to również świadczyć może o migrenie. Jest to objaw charakterystyczny także dla zapalenia zatok.
Nie tylko ze względu na lokalizację można różnicować ból głowy. Kluczowy jest także charakter bólu głowy. W tym przypadku wymienia się przede wszystkim migrenowy ból głowy, który objawia się w charakterystyczny sposób. Jest on pulsujący, często jednostronny. Bywa, że trwa nawet ponad dobę. Oprócz samego bólu pojawiają się jeszcze inne objawy jak nudności, wstręt do światła, dźwięków, zapachów itp.
Kolejnym rodzajem jest gromadny ból głowy. Występuje on z jednej strony, najczęściej w okolicy oczodołu i skroni. Jest to ból wyjątkowo silny, może pojawić się przy tym łzawienie oczu. Trwać może on nawet kilka godzin.
Jest jeszcze napięciowy ból głowy, który najczęściej nasila się pod koniec dnia. Jego objawy mogą być zróżnicowane. Czasami jest on odczuwany jako ból przerywany, ale też ciągły, może być łagodny, a zdarza się, że rozchodzi się na całą głowę.
Przyczyn bólu głowy może być mnóstwo. Czasami są one zupełnie błahe. Głowa może boleć z przemęczenia, braku snu, głodu, nerwów, zmiany pogody czy przez pracę lub odpoczywanie w złej pozycji, która doprowadza do wzmożonego napięcia mięśniowego.
Ból głowy charakterystyczny jest również dla przeziębień, zapalenia zatok, jaskry, nadciśnienia i pojawiających się wad wzroku. Bywa, że narzekają na niego osoby, które mają neuralgię nerwu twarzowego lub zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa. Ból głowy to też charakterystyczny objaw przy zatruciach substancjami toksycznymi.
Ból głowy to także choroby zagrażające życiu, dlatego nigdy nie można tego ignorować. Może on zwiastować zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie mózgu, tętniaka mózgu, wstrząs mózgu, krwiaka podtwardówkowego, krwotoki podtwardówkowe lub krwawienie śródczaszkowe, a także guzy mózgu. Jeśli więc Ból jest wyjątkowo silny, pojawia się gorączka, sztywność karku lub wymioty, wówczas należy jak najszybciej skonsultować to z lekarzem.
Osoby, które chcą sprawdzić, czy ich masa ciała jest prawidłowo, kierują się BMI. Co tak właściwie oznacza ten wskaźnik, jak go obliczyć i czy tak naprawdę jest obiektywnym parametrem? Sprawdzamy.
BMI to skrót od Body Mass Index, czyli indeksu masy ciała. To wskaźnik, z którego pomocą możesz ocenić, czy Twoja waga jest prawidłowa, a więc w praktyce – czy mieści się w normach. Jest to wzór matematyczny, z którego skorzystać może każdy.
Aby obliczyć BMI, musisz znać swoją masę oraz wzrost. Masę ciała w kilogramach musisz podzielić przez wzrost podniesiony do potęgi drugiej. Wygląda to tak:
Wzór jest taki sam zarówno dla kobiet, jak i dla mężczyzn. Początkowo przy pomocy BMI nie można było określić prawidłowej masy ciała u dzieci i młodzieży, z czasem w podstawowym wzorze wykorzystano jeszcze siatki centylowe, które to umożliwiały.
Najprościej jest skorzystać z kalkulatora BMI dostępnego online, w internecie. Dzięki temu szybko sprawdzisz, czy Twoja masa ciała jest prawidłowa.
Masz już wynik, ale jeszcze nie wiesz, co on oznacza? Wyjaśniamy.
Jeśli Twój wynik jest poniżej 16, oznacza to, że jesteś w stanie wygłodzenia. Wychudzenie określa się wtedy, gdy BMI wynosi od 16 do 16,99. W przypadku osób o BMI wynoszącym 17-18,49, mówi się o niedowadze.
Prawidłowa wartość BMI wynosi między 18,5 a 24,99. Powyżej tej normy wyróżnia się już nadwagę i trzy stopnie otyłości.
Osoby mieszczące się pomiędzy 25 a 29,99 BMI mają nadwagę. Otyłość I stopnia ma miejsce wtedy, gdy wartość ta wynosi od 30 do 34,99. O otyłości II stopnia mówi się wtedy, gdy BMI wynosi od 35 do 39,99. Powyżej 40 to już otyłość III stopnia.
BMI służy do tego, aby w szybki i prosty sposób ocenić swoją masę ciała. Nie jest jednak wskaźnikiem w pełni obiektywnym, ma swoje ograniczenia, dlatego powinien być stosowany wyłącznie do błyskawicznej analizy.
Przede wszystkim należy zaznaczyć, że nie powinny się nim kierować kobiety w ciąży. Ponadto należy uwzględnić, że nie bierze on pod uwagę aktywności fizycznej. Jeśli często trenujesz, Twoja masa mięśniowa się zwiększa, może okazać się, że według sztywnych norm masz nadwagę.
Lub przeciwnie, masz pracę siedzącą, niewiele się ruszasz, ale BMI będzie wskazywać na prawidłową wartość, co nie zawsze będzie zgodne z prawdą, gdyż mogło dojść do nadmiernego otłuszczenia narządów wewnętrznych.
Gdy BMI to za mało, sugerujemy skorzystanie z innych wskaźników służących do dokładniejszej analizy masy ciała.
Można sprawdzić swoje WHR, czyli stosunek talia-biodra (Waist-Hip Ratio). Pozwala to na określenie typu sylwetki oraz typu nadwagi (jeśli występuje). Wzór jest prosty, wystarczy podzielić obwód talii przed obwód bioder. Również i w przypadku tego wskaźnika, możesz skorzystać z kalkulatorów dostępnych w internecie.
Oprócz tego opracowane zostały takie wskaźniki jak AMR (Active Metabolic Rate, czyli czynna przemiana materii), BMR (Basal Metabolic Rate – podstawowa przemiana materii) oraz TER (Total Energy Requirement, czyli całkowite zapotrzebowanie na energię).
Niech pierwszy rzuci kamieniem ten, kto kilkakrotnie próbował rzucić palenie, ale bezskutecznie. Komu udawało się nie palić przez pewien okres, ale wracał do nałogu? Każdy wie, że nałóg papierosowy jest szkodliwy i sieje spustoszenie w organizmie. W dodatku palenie jest nieakceptowane przez społeczeństwo i uważane za nieestetyczne. Jak skutecznie zerwać z paleniem? Tego dowiesz się, czytając poniższy artykuł.
Nałogowi palacze mają swoje zwyczaje. Ich umysł zakodowany jest na konkretne sytuacje, w których zawsze towarzyszy im papieros — poranna kawa, czytanie książki, oglądanie telewizji, spotkanie na piwie ze znajomymi (najczęściej też palaczami) czy stres w pracy. Poprzez wyodrębnienie takich momentów możesz zastanowić się nad tym, jak i czym zastąpić papierosa.
Każdy palacz może znaleźć własny sposób na wypełnienie pustki po papierosie. Myśl oraz chęć zapalenia rodzi się w umyśle średnio co 2-3 minuty. Dlatego należy skierować swój umysł na inną czynność, którą w danym momencie się wykonuje. Jeżeli papieros jest przykładowo sposobem na nudę, wówczas lepiej znaleźć sobie inne zajęcie:
Pozwala to zastanowić się, w jaki sposób można sobie poradzić z pustką, którą wywoła brak papierosa. Codzienne rytuały z papierosem w roli głównej odejdą w zapomnienie, gdy świadomie zastąpisz automatyczne sięganie po nikotynę inną, bezpieczniejszą rutyną.
Najcięższe są pierwsze dni, generalnie tak od czterech do siedmiu dni. Organizm poprzez brak dostarczanej regularnie nikotyny zaczyna się jej domagać i buntować. To tzw. syndrom odstawienia. Nikotyna jest substancją silnie uzależniającą. Dlatego rzucając palenie musisz być przygotowany na to, że receptory w mózgu będą domagać się nikotyny, a Ty będziesz musiał z nimi walczyć.
Pierwsze dni po odstawieniu papierosów to walka z samym sobą, walka z chęcią zapalenia i nieuleganie tej pokusie. Jest to bardzo trudne i człowiek najczęściej jest poirytowany i zły. Ale to minie. Jeśli przetrwasz te pierwsze dni bez papierosa, to później będzie tylko lepiej. Po upływie tygodnia intensywność objawów odstawiennych zaczyna spadać. Umysł przestaje tak natarczywie przypominać o nikotynie, a organizm powoli przystosowuje się do funkcjonowania bez stymulacji chemicznej.
W tym okresie pomocne mogą być:
Warto również rozważyć wsparcie psychologiczne, które pomoże przepracować emocjonalne aspekty uzależnienia i nauczy skutecznych strategii radzenia sobie z chęcią zapalenia.
Największym i najbardziej nieprawdziwym mitem na temat palenia jest ten mówiący o uspokajających właściwościach palenia. Jest to powszechna nieprawda, że palenie rozładowuje napięcie. Nikotyna działa pobudzająco na organizm ludzki, powoduje ożywienie i podnosi ciśnienie. Zapalenie papierosa w sytuacji stresowej powoduje uwolnienie tzw. hormonu szczęścia, który sprawia, że palacz osiąga chwilową ulgę i tym samym utwierdza się w przekonaniu, że palenie go uspokaja.
W efekcie jest zupełnie na odwrót. Palenie tylko zwiększa stres, ponieważ poziom nikotyny w organizmie spada kilkakrotnie, dlatego co jakiś czas zachodzi potrzeba wyjścia na papierosa. Jeżeli tego się nie zrobi, wówczas pojawia się złość, rozdrażnienie, spadek koncentracji (umysł jest skoncentrowany tylko na paleniu) oraz wzrasta napięcie.
Dlatego tak ważne jest, aby znaleźć sobie inny, autentycznie relaksujący sposób na walkę ze stresem, złością czy smutkiem. Zamiast papierosa możesz:
Te metody faktycznie obniżają poziom kortyzolu (hormonu stresu) w organizmie, podczas gdy papieros jedynie maskuje problem, pogłębiając uzależnienie i napięcie w dłuższej perspektywie.
Podczas rzucania palenia dobrze jest czymś zająć dłonie. Wielu palaczy przyznaje, że brakuje im nie tylko nikotyny, ale też samego gestu trzymania papierosa i wykonywania powtarzalnych ruchów ręką do ust. W tym zakresie mogą pomóc takie rzeczy jak piłeczka antystresowa, długopis, breloczek czy fidget spinner.
W każdym momencie, kiedy nachodzi Cię chęć zapalenia papierosa, możesz:
W ten sposób nie tylko zajmiesz czymś ręce, ale taka czynność zastąpi papierosa w ustach. Część osób decyduje się również na papierosa elektronicznego bez nikotyny — to rozwiązanie kontrowersyjne, ale może stanowić przejściowy krok w kierunku całkowitego wyzbycia się nawyku.
To najczęstsza obawa osób chcących rzucić palenie. Starając się zastąpić papierosa, często sięgają po tuczące przekąski jak cukierki, czekolada czy ciasteczka. Jednak sięgając po zdrowe przekąski, unikniemy nadprogramowych kilogramów. Zamiast np. chipsów lepiej sięgnąć po:
Dobrze, jeśli będziemy spożywać także dużo wody, gdyż pomoże to w oczyszczeniu organizmu z toksyn, jakich dostarczały nam papierosy. Woda dodatkowo wypełnia żołądek i redukuje fałszywe uczucie głodu, które często towarzyszy rzucaniu palenia.
Warto również pamiętać, że utrzymanie zdrowej wagi po rzuceniu palenia wymaga świadomego podejścia do żywienia i regularnej aktywności fizycznej. Sport nie tylko pomoże spalić dodatkowe kalorie, ale także uwolni endorfiny, które zastąpią uczucie satysfakcji dawniej wywoływane przez nikotynę. Dodatkowo ruch poprawia kondycję układu oddechowego, który przy regularnym paleniu został osłabiony — dzięki temu szybciej zauważysz pozytywne efekty decyzji o rzuceniu nałogu.
Niestety, ale z problemami ze snem boryka się wielu z nas. To całkiem normalne i najczęściej związane jest to z trybem naszego życia. Stres, nerwy, okresowe nagłe zmiany – wszystko to może wpłynąć na to, że trudniej nam zasnąć i często się budzimy. Jak sobie z tym radzić? Oto 5 sposobów na szybkie zasypianie!
Sen to jedna z najbardziej podstawowych czynności wspomagający prawidłowe funkcjonowanie naszego organizmu. Dzięki niemu nasze ciało i umysł odpoczywają i nabierają sił na kolejny dzień. Sen ma wpływ na naszą odporność, dzięki czemu rzadziej chorujemy, a także daje odetchnąć mózgowi i pozwala na relaks, pozbywając się nagromadzonych przez dzień stresów i nerwów. Mówi się, że najlepiej, jeżeli na sen poświęcimy co najmniej 7 – 8 h w ciągu dnia, trzeba jednak mieć na uwadze, że zapotrzebowanie będzie zależne od wieku, a także od genów.
Niestety współcześnie problemy ze snem nie należą do rzadkości. Wielu z nas się z nim boryka i jak pojawia się od czasu do czasu, można uznać to za normalne. Gorzej, jeżeli zaburzenia snu trwają dłuższy czas, co oczywiście ma wpływ na funkcjonowanie całego organizmu. Pojawia się zmęczenie, większe zachorowania, a także problemy psychiczne, w tym depresja i nerwica, choć i one same w sobie mogą być przyczyną bezsenności. Jak temu zaradzić? Jak wspomagać sen i szybko zasypiać?
Pod tym pojęciem może kryć się wiele, chodzi jednak przede wszystkim o to, w jakich warunkach idziemy spać. Należy więc zadbać o to, by nasze łóżko i materac były wygodne, a pomieszczenie dobrze klimatyzowane i niezbyt suche. Optymalną temperaturą będzie ta w granicach 18 – 21 stopni. Istotne jest też, by nic nas nie rozpraszało, szczególnie jeżeli chodzi o dźwięki z zewnątrz – musi panować cisza i spokój.
O wiele łatwiej będzie nam chodzić spać i budzić się, jeżeli będziemy zachowywać te same pory. Dzięki temu nasz organizm z „automatu” będzie wiedział, kiedy ma iść spać, kiedy wstawać i będzie nam dawał o tym do zrozumienia. Jeżeli nasz tryb życia jest nieregularny, niestety mogą pojawić się zaburzenia snu, w tym problemy z zasypianiem, ponieważ za każdym razem organizm musi przestawiać się na inną godzinę.
Nie jest tajemnicą, że korzystanie ze sprzętów elektronicznych ma na nas duży wpływ, który niestety najczęściej jest negatywny, także jeżeli chodzi o sen. Dobrze, jeżeli zrezygnujemy z sięgania po komórkę czy siedzenia przed komputerem na godzinę przed pójściem spać. Urządzenia te pobudzają zmysły, szczególnie zmysł wzroku, zwłaszcza gdy robimy to już nocą. Mózg mówi nam, że powinno się iść spać, jednak światło kranów, wysyła sprzeczną informację. Nocą najlepiej trzymać telefon poza zasięgiem ręki.
Organizm daje nam znać, że jest pora na sen już wcześniej. My sami jednak także musimy się do snu przygotować. Warto więc powtarzać te same wieczorne rytuały, które będą sygnałem dla organizmu pod tytułem: „teraz idziemy spać”. Warto przed snem zrobić sobie ciepłą kąpiel, a także napić się np. ciepłego mleka czy kakao. Pomóc może także dotlenienie organizmu poprzez lekki ruch w postaci ćwiczeń czy wywietrzenie pokoju.
Częstą przyczyną problemów ze snem jest stres i nerwy oraz to, że kładąc się do łóżka, wałkujemy w myślach wszystko to, co nas trapi i męczy. To niestety nie pomaga w zasypianiu, a wręcz przeciwnie, coraz bardziej nas nakręca. Idąc spać, myślmy pozytywnie, starajmy się uspokoić i nie denerwować. Może się to wydawać trudne, jednak warto nad tym popracować. Pomóc może w tym także wypicie kubka melisy przed snem i innych naparów ziołowych na uspokojenie i relaks.
